Adalet Üzerine: And Justice for All


1979 yılında çekilen ve Al Pacino’ nun muazzam performası ile taçladırdığı bu harika film ile adalet kavramının fenomenolojik bir incelemeye tutulduğunu söylemek mümkün. Öncelikle adalet kavramı ile gerçek arasındaki  güçlü bağlantının filmde son derece başarılı kurulduğunu görebiliyoruz. “Adalet gerçeği ortaya çıkarmaktır” diyor Al Pacino filmde. Peki nedir bu gerçek? Tek bir gerçek var mıdır? Hele ki söz konusu olan hukuk ise gerçekliğe ulaşmak mı yoksa gerçekliği yeniden kurgulama durumu mu söz konusu? Aslında film,  dünyadaki tüm adalet sistemlerinin  temel sorunlarına bu sorular ekseninde cevap arıyor .

Adalet herkesin çok kullandığı ve sıklıkla da tumturaklı cümleler kurmakta faydalandığı bir sözcük. Aslında sadece hukuk sistemleri ile de ilgili değil. Mesela pek çoğumuz ilahi adaletten mutlaka söz ederiz. Aslında bu her inanç sisteminde  bir şekilde bulunmakta. Biz ilahi adet diyoruz örneğin doğuda karma demişler buna. Ama açıkçası çok da kafamız basmıyor ilahi adalete. Çoğu zaman kendi çıkarlarımız doğrultusunda istediklerimizin olmasını ilahi adalet olarak yorumluyoruz. İşte buradaki odak nokta yorum kelimesi. Aynı ilahi adaleti kendi dünyasından yorumlayan insan oğlunun evrendeki her şey ile ilgili benzer yorumlar yaptığını her şeyi yorumladığını (kendi yorumu da değil çoğu zaman) biliyoruz.

Nesneler dünyası bir öznenin algılaması ile öznenin dünyayı kavrayabildiği kadar bir gerçekliğe öznenin zihninde ulaşmakta. (özne nesneyi yorumlamakta) Kısaca özne odaklı fenomen tanımlarının günümüzde geçerliliği olduğunu anlamak için sadece sokağa çıkıp birileri ile her hangi bir konuda konuşmak yeterli olacaktır sanırım. Bilgi düzeyleri, bellek, gelenekler, din, ahlak, medya, sanat, eğitim, dil, ideolojiler gibi kültürün çeşitli katmanları ile  iktisadi var oluşlar özneleri etkilemekte ve aynı nesnel gerçekliği farklı yorumlamalarına neden olmakta. Hooop bir sürü gerçekcik. Peki bu bir sürü gerçekciğin olduğu bir yerde adalete ne oluyor ?  Adalet bu gerçekcikler arasında bir seçim yapmak mı? Bu seçim nasıl yapılmalı?

Adalet kavramı  gerçekliğe ulaşmak için verilen mücadeleyle ilgi (bu arada aslında siyasal bir mevzu ama bu yazıda bahsetmek istediğim ve filmde anlatılan tam olarak bu değil). Bu noktada bu gerçekliği belirlemenin ne kadar da güç olduğunu anlamak çok zor olmasa gerek. Sonuçta gerçeğin ne olduğuna karar verecek olanlar ister jüriler olsun ister yargıçlar, bu kişiler birer insanlar ve belli öznellikler yaşıyorlar. (Belki de bir filmi izleyip estetik bir yargı da bulunmaktan çok da farklı değil.) İşte tam bu noktada işin en ağır kısmı özne olmak sanırım hemde en toplumsalından. İşte bu film Amerikan adalet sisteminin sloganı olan “herkes için adalet” cümlesinin, içinin aslında asla doldurulamayacak kadar boş olduğunu anlatırken, diğer taraftan da toplumsal öznenin bir şekilde yorumları ile dahil olduğu istisnasız tüm hukuk sistemlerinin de son derece sorunlu olduğunu anlatmakta.

Filmi özellikle avukat, savcı, hakim veya hukuk öğrencilerinin mutlaka izlemesi gerekiyor. Suçlu da olsa bir kişiyi savunup onun serbest kalmasını sağlamak, ya da masum birinin hakkında ceza hükmü vermek gibi gerilimler başarılı bir şekilde işlenmiş. Ayrıca adalet olarak kabul edilen şeyin sağlanmasında duyguların da ne denli etkili olabileceğine de değinilmiş.

Hukuk alanı dışındaki insanların da bu filmi izlemesini gerekli kılan yegane şey ise gündelik hayatta bizlerin sürekli birilerini yargılayarak zihinlerimizde onları mahkum etmemiz. Bir yargıç veya savcıdan daha çok bizler sözüm ona adaletin peşindeyiz. Peki nedir ki adalet? Gerçekliğe ulaşma çabası.. evet sadece bir çabamı? Bizler için durum hukuktan daha da kötü. Bu bir çaba bile değil çoğu zaman. Çünkü başkası ile ilgili yargı başlamadan gerçekliği çoktan yaratmış oluyoruz kafamızda . Yargı başlamadan aslında hüküm belli… Belki de bu yüzden yargılıyoruz sürekli insanları benim gerçeğime uymadığı için…. filmin temalarından bir tanesi hukuk iken diğer temanın ise yukarıda da bahsettiğimiz üzere hukuk dışı alanda güya etik veya ahlak kılıfına uydurularak insanların bir şekilde birbirlerini yargılaması.  Ahlak ve beşeri hukuk arasındaki gerilim ise filme hakim.

oldukça dolu bir metin olduğunu düşündüğüm üzerinizde kalıcı etkiler bırakacak  filmin;

İmdb Puanı: 7.4

yönetmen ise Norman Jewison,

Saygılarımla öneririm…

And Justice for All. - Herkes İçin Adalet

Reklamlar

Adalet Üzerine: And Justice for All” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s