Stefan Zweig: Satranç


Belki de bütün büyük sanatçılar zaman zaman ilham perilerinin kendilerini ihmal ettiğini düşünmüş ve bunu dile getirmiştir. Neyin  anlatılacağı ,  gösterileceği, seslenedirileği,   kimi zaman özellikle de sanatçı adayları için de  en büyük sorundur. Hikaye  veya imge üretmek bu ilham perilerinin tekelinde olduğu sürece, problem hep böylesine büyük olacak gibi. Peki bir sanatçı veya aday bir sanatçı nasıl konu bulabilir. Kanımca tek bir kaynağı var sanatçının… kendisi. Hacıbektaş Velinin de söylediği gibi “ne ararsan ara kendinde ara” temel düşünce olmalı. Bu bir anlamda sanatçının önce kendisini var etmesi, fenomenleri değerlendirebilecek düzeyde bilgi ve kültür biriktirmesi ile  ilgili. Sonrasında ise  tüm iyilik perilerin  bizi terk ettiği bu  dünyada konu bulmakta zorlanmayacaktır elbet. Kaynak kendisi derken  sürekli kendini anlatan ve öven narkisosları kast etmiyorum. Kültürel sermaye biriktirmiş hisseden insanı işaret ediyorum. bu insan için kaynak kendisidir ama gördüğü, bildiği  algıladığı diğer tüm canlı veya cansız varlıkları da kendisi gibi hissedebilir (biraz spinozacı oldu sanırım).  özdeşleşen insandır. özdeşleşen insan için “ben” kavramının çizgileri ise sonsuz….

Bu durumun örneği olan pek çok sanatçıdan söz edebiliriz. Edebiyat alanınında ise bu yazının da başlığından anlaşılacağı üzere Zweig önemli bir örnek teşkil etmekte.Bir edebiyat dehası olan Zweig oldukça hazin bir öz hikayeye sahip. Nazi Almanyasının aydın insanlar üzerindeki olumsuz ve travmatik etkisinin yazarda hat safaya ulaştığını yaşam öyküsünden biliyoruz. Nitekim tüm yaşadıkları sonucunda intiharı en geçerli çözüm olarak görüyor. İntiharının hemen öncesinde kaleme aldığı eserlerinden bir tanesi olan Satranç ise sanatçının “ne ararsan ara kendinde ara” felsefesi doğrultusunda yazdığını bize gösteriyor.

Satranç 70 sayfalık bir öykü, ancak pek çok kişinin 1000 sayfada yazamayacağı şeyleri 70 sayfada bu kadar etkili anlatmak oldukça büyük bir edebi başarı. Hikaye santraç oyununu oynayan çeşitli karakterler üzerinden yazarın iç dünyasını ve Nazi Almanyasının eğitimli aydın kültür biriktirmiş insanlara (pek çok örneği vardır yazarın kendisi gibi  Walter Benjamin de önemli bir örnek)  hissettirdiklerini anlatıyor. Ayrıca bu kısa öyküsünde Zweig’ın Nietzsche’nin bakış açısından karakterleri kurguladığını da söyleyebiliyoruz. Hatta özellikle nazizmin yükselişinde etkin olan geleneksel, muhafazakar almanlara (özellikle kırsala) karşı inanılmaz bir öfke taşıdığını görmemek de mümkün değil. Bu insanları duygu fakiri olarak göstermesi ise sanırım hiç de problemli değil.  Nietzsche’nin  üstün insan kavramının yanlış anlaşıldığı Nazi Almanyası ile ilgili olan hikayede geleneksel toplumdan çıkan ve kültür değil de  güç biriktiren bir  üstün insanın ne tür bir varlık problemi yaşadığı gösteriliyor. Yaptığı işi çok iyi yapan ama ahlak (toplumsal ahlakı kast etmiyorum) sorunu yaşayan bu insan aslında Hitler Almanyasının sembolü olarak hikayede var olurken, bu insanın karşısına Hitler tarafından ezilen ahlaklı ve kültür biriktirmiş bir başkası çıkarılıyor ve oyun başlıyor.

Bahsedilen oyun yazarın fenomenler karşısındaki hisleri ve tavırları. bir başkasının hayatını anlatıyor belki ama o başkasında kendisini görüyor. diğer bir ifade ile özdeşleşiyor onu hissediyor…..

İnsan varoluşları ve yakın tarih üzerine  yazılan bu hap niteliğindeki  metin ölmeden önce okunması gerekenler içinde…

stranc

Stefan Zweig: Satranç” üzerine 2 yorum

  1. Merhaba,
    4 yıldır ikinci el kitap alıp satıyoruz. Depolarda veya odalarda atıl duran kitaplarınızı hem değerlendirmek hem de yeni okurlara ulaştırma için bizimle iletişime geçmenizi rica ediyoruz. Saygılar
    0545 975 99 10
    0535 014 28 02
    Kitap Elden Ele Sahaflık mesleğinin bizim için birçok anlamı var. Ama en önemli iki şeyi sizinle paylaşmak istiyoruz. Birincisini kısaca \”kitap elden ele\” biçiminde özetleyebiliriz. Kimi zaman bir okurdan başka bir okura, bir kitaplıktan başka bir kitaplığa kimi zaman ise depolara, çatı katlarına kaldırılmış, okursuz bırakılmış kitapları okurlarına kavuşturmak. Diğer önemli gördüğümüz anlamı ise zevklerin ve mutlulukların yüzeyselleştiği ve maddileştiği bir çağda daha derin bir mutluluğun yayılmasını özendirmek. Kitap sevgisini özendirmek.
    0545 975 99 10
    0535 014 28 02
    27 KASIM 2015 DÜZENLE
    eski kitaplarınız alınır
    Kitap elden ele

    Eski kitaplarınız, plaklarınız adresinizden değerinde alınır… 0545 975 99 10

    Eski kitaplarınız- ikinci el kitaplarınız, plaklarınız ve objeleriniz
    adresinizden, değerinden alınır. Çeşitli nedenlerle kitaplarınızı
    elden çıkartmak istiyorsanız hurdacı yerine bizimle iletişime
    geçmenizi rica ediyoruz. Kitaplarınızı uygun fiyatlarla satın
    alıyoruz. Böylece kitaplarınız yeni okurlarla buluşmuş oluyor.
    İlginiz için şimdiden teşekkürler.

    İletişim için:

    Martı Sahaf, Meşrutiyet Cad 10/ 11a Beyoğlu İstanbul

    0535 014 28 02, 0545 975 99 10

    Eski kitap alanlar, ikinci el kitap alanlar….

    Eski kitap alınır. İkinci el kitap alınır. Plak alınır. Değerinden ve adresinizden eski kitaplarınız, plaklarınız, objeleriniz alınır. 2. El kitap alınır. Kitap alanlar: 0545 975 99 10

    Martı Sahaf 0 535 014 28 02, 0 545 975 99 10

    İstanbul’da kitap alanlar, ikinci el kitap alan yerler: 0545 975 99 10

    Beyoğlu’nda eski kitap alanlar, ikinci el kitap alanlar, plak alanlar… 0545 975 99 10

    Şişli’de eski kitap alanlar, ikinci el kitap alanlar, plak alanlar…

    Bakırköy’de eski kitap alanlar, ikinci el kitap alanlar, plak alanlar… 0545 975 99 10

    Kadıköy’de eski kitap alanlar, ikinci el kitap alanlar, plak alanlar…

    Beşiktaş’ta eski kitap alanlar, ikinci el kitap alanlar, plak alanlar… 0545 975 99 10

    Üsküdar’da eski kitap alanlar, ikinci el kitap alanlar, plak alanlar…

    Sarıyer’de eski kitap alanlar, ikinci el kitap alanlar, plak alanlar… 0545 975 99 10

    Avcılar’da eski kitap alanlar, ikinci el kitap alanlar, plak alanlar…

    Ataşehir’de eski kitap alanlar, ikinci el kitap alanlar, plak alanlar… 0545 975 99 10

    Beğen

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s