Bıçak Sırtı: İyi ve Kötü Üzerine


Doğuyoruz, hangi çağda olursa olsun bize iyi insan olmanın genel koşulları öğretiliyor. Bu öğretilenlerin dışına çıkmak mümkün elbet ama çoğu zaman çıkmıyoruz. Çok az aile ve insan vardır ki çocuklarına kötü insan olmayı öğütlesinler. Hal böyleyken tüm insanlığın birbirine zarar vermeden gül gibi yaşayıp gitmesi gibi teorik bir durum ortaya çıkıyor ama pratik o şekilde işlemiyor. İnsanlar sürekli birbirlerine zarar veriyor ve üstelik zarar verenlerin ya da zarara göz yumanların çoğu kendini iyi insan olarak tanımlıyor veya bizler onları öyle tanımlıyoruz. İşin özü anlamak için Spinoza’ya başvurmalız. Düşünür salt iyi veya kötünün olmadığını ve sadece eylemlerin iyilik veya kötülük olarak yorumlanabileceğini söylüyor. Yani iyi insan veya kötü insan yok demek bu. Aslında cevap bu, doğuştan iyi insan olmaya odaklanan bizler, düşünce odaklı yaşamadığımız için eylemlerin iyilik veya kötülik oluşları ile ilgilenmeden genel yargılarla iyi ve kötüyü belirliyoruz. Böylelikle tek bir eylemiyle bir kişi kötü insan olabileceği gibi, gizli veya anlayamadığımız kötülüklerinden dolayı bazıları da iyi insan olabililiyor. Gerçekten zor olan kötülük veya iyilik üzerine düşünmek ve yargı geliştirmek yerine sıpariş iyiler ve kötüler ile hayatımızı sürdürüyoruz. Açıkça iyilik ve kötülük ile ilgili çok fazla düşünmüyor bu yüzdende böyle bir dünyada yaşıyoruz.  Seçmiş olduğumuz bu tutum ile belirlenen öznelliklerimiz sayesinde ise normal birer insan olarak algılanıyoruz. Bizler normaliz ya da normal olan bu. Kulağa oldukça komik ve şüpheli geliyor. Peki tüm bunları bizler gibi algılamayan veya kodlanmayanlar? Yani bizim kaba tabirle gerizekalı olarak adlandırdıklarımız?

İnsan hayatından pek çok örnekle açıklanabilecek iyilik ve kötülük ile iyi ve kötü arasındaki gerilim Bıçak Sırtı filmi ile alımlayıcının algısına ve yargısına sunuluyor. Üstelik son derece ironik bir şekilde film, bizlerin anormal olarak değerlendireceğimiz ve zeka geriliği yaşadığını tıbbı olarak söyleyeceğimiz, bizlerin anlam dünyalarına bir türlü katılamayan bir bireyle bunu gösteriyor. Birey yazmamın ana nedeni onun kodlanamaması, diğer neden ise iyilik ve kötülük üzerine filmde normallerden kendi potansiyeline göre daha iyi bir konuma sahip olması. Diğer ifade ile kendini özellikle modern insan gibi iyi veya kötü olarak değerlendirmeden yaptığı eylemin iyilik veya kötülük olacağını anlayabilecek düzeyde olması. Böylelikle aslında pek çok düşünüründe şizofrenin devrimci niteliğini vurguladığı gibi gerizekalı (hakaret olarak değil) oluşun da yaşadığımız tüm anlamları felç edici bir niteliği olduğu filmde vurgulanmakta. Film, aslında acaba anlamayanlar biz normallermiyiz sorusunu kesinlikle size sorduracak. İnsanların dünyasını tam olarak anlayamaması bizim o ve ona benzer kişilere gerizekalı dememize neden olurken, diğer tarafta en basit ve bizlerin anlamadığı insani durumları çözümlemekte avantaja dönüşmekte. İşte bu avantaj aslında biraz gerizekalılığın devrimci olabileceğini de anlatıyor. Keşke şu insan oğlunun ürettiği ve sürekli birilerine zarar veren anlamlar dünyasını yok etsek diyenler için çözüm belki de ütopik bir gerizekalılık. (Not: Lars von trier de bu konuyu, İdiots isimli filminde ele alır)

Film kesinlikle sizi düşündürecek ve gerçekleşen eylemler ile ilgili acaba ben ne yapardım dedirtecek türden. Oyunculuk başarılı, mekanlar ve dekor sade, özellikle ışık kullanımı biçimi güçlendiriyor ama hepsinin ötesinde yaratılan anlam ve inşaa edilen duygu dünyası bize yeni öznellikler sunuyor. Oskarlı bu film bizi eylemleri sorgulamaya, iyilik ve kötülük ile ilişkisini düşünmeye çağıyor.

Saygılarımla öneririm..

Director:

Billy Bob Thornton

Writers:

Billy Bob Thornton (play), Billy Bob Thornton(screenplay)

Bıçak Sırtı: İyi ve Kötü Üzerine” üzerine bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s